İngilizce konuşarak öğrenilmez

Kısa cevap

İngilizce yalnız konuşarak öğrenilmez; fakat konuşma da yalnızca öğrenilmiş bilgiyi sergileyen bir sınav değildir. Anlaşılır girdi yeni örüntülerle karşılaşmanızı sağlar. Konuşma ve yazma, neyi henüz söyleyemediğinizi fark ettirir. Etkileşim anlamı müzakere etme ve geribildirim alma fırsatı verir. Bilinçli dil çalışması hatayı çözmeye, akıcılık çalışması ise zaten bildiğiniz dili daha hızlı kullanmaya yardım eder.

Bu nedenle doğru soru “Okuma mı, konuşma mı?” değil, “Hedefim için hangi bileşen eksik?” sorusudur.

İlk yazıdan: kişisel notlar

Bu yazının ilk hali: Aşağıda ilk kez 2016 yılında yayımladığım metni; kendi sesi, örnekleri ve o günkü düşüncelerimle korudum. Bazı ayrıntılar zamanla değişmiş olabilir; bugünkü bilgiler ve kaynaklar hemen sonraki bölümde.

Belki garip gelecek ama İngilizce konuşarak öğrenilmez. Bir slogan olarak baktığınızda konuşarak İngilizce öğren kulağa hoş geliyor ama bir eğitimci olarak baktığımda durum hiç de öyle değil. İngilizce biliyorum diyen bir kişinin İngilizce konuşabilmesi gerektiğine inanıyorum. Dahası İngilizce konuşmanın çok keyif veren, insanı tatmin eden bir beceri olduğunu da biliyorum. Fakat burada anlatacaklarım İngilizce öğrenme sürecinde konuşmanın aslında pek de verimli olmadığını gösterecek.

Konuşarak İngilizce öğrenmek verimsizdir

İlk önce soruna kavramsal açıdan bakalım. Konuşmak üretmektir. Üretmek ise elinizde ham madde olduğunun yani İngilizce bilgisine sahip olduğunuzun işaretidir. Konuşmak öğrenmek için değil, pratik için yapılır.

Dinleyerek öğrenebilirsiniz, okuyarak öğrenebilirsiniz. Ancak konuşarak çok daha az öğrenirsiniz. İngilizce öğrenmede size en çok fayda sağlayacak yöntem okumaktır. Bunu dinlemek takip eder. Konuşma ise okuyup dinleyerek öğrendiklerinizi pratiğe dökmek için harika bir seçenektir. Ancak konuşmak öğrenmek için verimli bir araç değildir.

Peki neden böyle diyorum? Tek tek açıklayayım. Öncelikle genel olarak konuşma içeriği çok sınırlıdır. Ortalama bir yetişkin günlük hayatında 500-600 kelimeden fazla kelime kullanmaz. Bu Türkiye’de böyle İngiltere’de, Amerika’da da. O açıdan sürekli konuştuğunuzda sadece çok sınırlı bir kelime dağarcığını pratik etmiş olursunuz. Size bir konuşmada felsefe, tarih, psikoloji, ekonomi ya da siyaset anlatacak çok az kişi bulursunuz. Çoğu zaman bulamazsınız. O açıdan bence konuşarak öğrenmek kısırdır. Belli bir dairenin ötesine geçemez. Dahası konuşabilmek için önce bilmek gerekir. Bilmediğiniz konuda konuşmak neredeyse imkansızdır.

İngilizce öğrenmenin en etkili yolu: okumak

Şimdi size bir sır vereyim. Bir yetişkin için ya da okuma yazma bilen birisi için İngilizce öğrenmenin en etkili yolu okumaktır. İngilizcenizi geliştirmenin en etkili yolu da okumaktır. 10 günde birisiyle konuşup öğreneceğiniz şeyleri 10 sayfa kitap okuyarak öğrenebilirsiniz. Ya da yarım saat İngilizce psikoloji okuyarak bir ay sokakta “nasılsın dostum” muhabbetiyle öğreneceğinizden daha fazlasını öğrenebilirsiniz. Konuşmak için dolu olmanız lazım. Dolu olmak ise okumakla mümkün.

İngilizce öğrenirken dinlemenin yeri

Okumak gibi dinlemek de İngilizce öğrenmek için gerekli çalışmalardan birisi. Dinlemek de size konuşmaktan çok daha fazla şey öğretir. Farklı konularda eğitsel videolar izleyerek, İngilizce haber ve tartışma programları dinleyip izleyerek kelime dağarcığınızı ve dünya bilginizi ciddi anlamda geliştirebilirsiniz.  Bu açıdan dinlemek de İngilizce öğrenirken etkili bir yöntemdir. Ancak ben şahsen yine de kısa sürede daha fazla şey öğrenmek adına okumanın daha etkili olduğunu düşünüyorum çünkü okurken sayfalar arası çok rahat geçiş yapabilirsiniz, anlamadığınız yeri tekrar tekrar okuyup analiz edebilirsiniz ve de en önemlisi istediğiniz hızda ilerleyebilirsiniz. Dinlemede ise bu canlı program dinlerken pek mümkün değil. Öte yandan dinleyerek öğrenmenin önemli bir avantajı var. Dinleme okumanın mümkün olmadığı ortamlarda yapılabiliyor. Mesela araba kullanırken, otobüste ayakta seyahat ederken, evi toplarken ya da gözlerinizi kapayıp dinlenirken. O açıdan bu tür bağlamlarda dinleme etkili bir öğrenme aracı olur.

Hatta kendi adıma şunu söyleyebilirim. Son zamanlarda özellikle yolda geçen vakitte ya da ekrana bakmak istemiyorsam bol bol dinleme yapıyorum. Stitcher ve Podcast uygulamaları üzerinden yüzlerce çok kaliteli radyo programına veya podcaste ulaşmak mümkün.

İngilizce konuşmanın rolü

Dediğim gibi İngilizce konuşarak öğrenilmez. Ancak İngilizce konuşarak, okuma ve dinleme vasıtasıyla öğrendiklerinizi pratik yapabilirsiniz. Böylece öğrendiklerinizi kullanarak hem öğrenmiş olduklarınızı pekiştirir hem de konuşma içeriğinizi zenginleştirmiş olursunuz.

Bence İngilizce konuşabilmek çok güzel bir his. Fikrinizi beyan etmek, kendinizi ve çalışmalarınızı anlatmak, tartışmalara katkı sağlamak paha biçilemez. Ancak İngilizce konuşarak öğrenilmez. İlk önce okuyup dinleyerek altyapı oluşturmanız gerekir. Konuşmak okuyup dinleyerek öğrendiklerinizi pekiştirmek ve İngilizcenizi akıcı hale getirmek için harika bir pratik yöntemidir ama İngilizce öğrenmek için verimli değildir. O sebeple bu gerçekleri aklınızda tutarak pazarlama cümlelerinin mağduru olmaktan kurtulun.

Bugün bu düşünceyi nasıl geliştiriyorum?

İlk yazıdaki görüşlerim yukarıda kalsın. Aşağıda ise aradan geçen zamanda öğrendiklerimi, yeni kaynakların kattığı ayrımları ve bugün ekleyeceğim pratik araçları paylaşıyorum.

İlk başlıktan daha dengeli bir beceri çerçevesine

İlk yazıda okuma ve dinlemenin değerini kendi öğrenme ve öğretme deneyimlerim üzerinden güçlü biçimde vurgulamıştım. Sonraki araştırmalar ve sınıf deneyimleri, konuşmanın da doğru görev ve geribildirimle öğrenmenin parçası olabildiğini göstererek bu düşünceyi genişletti. Bugün üç görüşü daha ayrıntılı ele alıyorum:

• konuşmanın öğrenmeye değil yalnız pratiğe yaradığı,
• okumanın herkes için en etkili yöntem olduğu,
• günlük konuşmanın 500–600 kelimeyle sınırlı kaldığı.

Okuma üzerine olumlu bulgular, konuşmanın gereksiz olduğu anlamına gelmez. Bir kişinin günlük kaç farklı kelime kullandığı da konuya, ölçüm birimine, derleme yöntemine ve zamana göre değişir; bu nedenle bugün tek bir evrensel sayı vermek yerine becerilerin birbirini nasıl beslediğine odaklanıyorum.

Nation’ın Four Strands çerçevesi, iyi tasarlanmış bir dil programında dört tür fırsatın bulunmasını önerir: anlam odaklı girdi, anlam odaklı çıktı, dil odaklı öğrenme ve akıcılık geliştirme. “Yaklaşık eşit zaman” yararlı bir program tasarım ilkesi olsa da her öğrenen için değişmez bir reçete değildir.

Bileşen	Ne sağlar?	Örnek çalışma	Tek başına kalırsa risk
Anlam odaklı girdi	Yeni kelime, kalıp ve söylem örnekleriyle karşılaşma	Seviyeye uygun okuma ve dinleme	Pasif tanıma, üretimde gecikme
Anlam odaklı çıktı	Bir mesajı kendi kaynaklarınızla kurma	Konuşma, sunum, günlük, e-posta	Aynı hataları ve dar kalıpları döndürme
Dil odaklı öğrenme	Biçim, telaffuz, kelime ve geribildirime bilinçli odak	Hata analizi, sözlük, kısa gramer çalışması	Kuralları bilip gerçek zamanda kullanamama
Akıcılık geliştirme	Bilinen dili daha hızlı ve rahat kullanma	Tekrarlı anlatım, süreli okuma, shadowing	Hız uğruna doğruluk ve yeni öğrenme eksikliği

Konuşma nasıl öğrenmeye dönüşür?

Swain’in output çalışması, üretimin bazı koşullarda öğreneni bir dil boşluğunu fark etmeye itebileceğini açıklar. Örneğin “Geçen yıldan beri burada çalışıyorum” demek isterken doğru yapıyı kuramamanız, since, for ve present perfect ayrımına gerçekten ihtiyaç duyduğunuzu görünür kılar. Çıktı burada yalnız sonuç değil, tanı aracıdır.

Fakat her konuşma otomatik olarak öğretici değildir. Öğrenme değeri şu koşullarla artar:

1. Söylemek istediğiniz şey mevcut rahat kalıplarınızı biraz aşar.
2. Karşınızdaki kişi anlamadığında açıklama, yeniden ifade veya örnek ister.
3. Hata ya da eksik ifade için anlaşılır bir geribildirim alırsınız.
4. Doğru biçimi yeniden kullanırsınız.
5. Aynı işlevi birkaç gün sonra başka bağlamda geri çağırırsınız.

Mackey’nin 34 yetişkin ESL öğreneniyle yürüttüğü çalışmada, görev temelli etkileşime aktif katılım ile incelenen soru yapılarındaki gelişim arasında destekleyici bir ilişki bulundu. Bu tek çalışma “her sohbet aynı sonucu verir” demek değildir; aktif katılım, gelişim düzeyi ve etkileşimin niteliği önemlidir.

Okuma ve dinleme neden yine vazgeçilmez?

Üretemediğiniz dili önce bir yerde görmeniz veya duymanız gerekir. Seviyeye uygun, anlamlı girdi:

• sözcüklerin hangi kelimelerle birlikte kullanıldığını,
• cümlelerin metin içinde nasıl bağlandığını,
• farklı tür ve konularda hangi anlatım seçeneklerinin bulunduğunu,
• telaffuz, ritim ve vurgu örneklerini

gösterir.

Jeon ve Day’in kapsamlı okuma meta-analizi, incelenen çalışmalar genelinde okuma yeterliğiyle ilgili olumlu sonuçlar bildirir. Bu bulgu, seviyeye uygun ve hacimli okumanın değerini destekler. Ancak “okuma bütün beceriler için herkeste en iyi yöntemdir” sonucunu tek başına kanıtlamaz. Konuşma hedefiniz varsa konuşma; dinleme hedefiniz varsa dinleme için ayrıca zaman gerekir.

Özgün 20 dakikalık girdi–çıktı döngüsü

Aşağıdaki mini döngü, dört bileşeni tek bir oturumda birbirine bağlar:

1. Girdi — 6 dakika: Seviyenize uygun kısa bir metin okuyun veya ses kaydı dinleyin. Her bilinmeyen sözcüğü değil, anlamı taşıyan iki kalıbı seçin.
2. İlk çıktı — 4 dakika: Kaynağı kapatın; ana fikri kendi cümlelerinizle sesli anlatın. Takıldığınız yerleri not edin.
3. Dil odağı — 4 dakika: Kaynağa dönün. Eksik kalan iki ifadeyi, bir telaffuz noktasını veya bir gramer ayrımını doğrulayın.
4. İkinci çıktı — 4 dakika: Aynı fikri bu kez farklı bir örnekle yeniden anlatın. Metni ezberden kopyalamayın.
5. Akıcılık — 2 dakika: Son anlatımı süre tutarak bir kez daha yapın; anlamı korurken gereksiz duraklamaları azaltın.

Özgün uygulama örneği

Girdi cümlesi: Remote work can widen a company’s talent pool, but it may also make informal mentoring harder.

• İlk çıktı: Remote work gives companies more workers, but teaching new workers can be difficult.
• Fark edilen boşluk: “daha geniş aday havuzu” ve “gayriresmî mentorluk” ifadeleri eksik.
• Dil odağı: widen the talent pool, informal mentoring, make something harder.
• İkinci çıktı: Remote work can widen the talent pool; however, it may make informal mentoring harder for new employees.
• Aktarım: Aynı karşıtlık yapısını hibrit eğitim veya çevrim içi sağlık hizmeti hakkında kullanın.

Buradaki gelişme yalnız konuşma süresinden değil; girdi, fark etme, doğrulama, yeniden üretme ve aktarımdan gelir.

Hangi çalışmayı artırmalısınız? Tanı tablosu

Belirti	Muhtemel eksik	Bir sonraki çalışma
Metni anlıyorum ama fikrimi kuramıyorum	Anlam odaklı çıktı ve geri çağırma	Kısa özet, yeniden anlatım, soru-cevap
Konuşuyorum ama aynı basit kelimeleri döndürüyorum	Zengin ve çeşitli girdi	Konu odaklı okuma/dinleme + kalıp toplama
Çok kural biliyorum ama gerçek zamanda donuyorum	Akıcılık ve anlam odaklı çıktı	Tekrarlı anlatım, 4/3/2 konuşma, rol görevi
Akıcıyım ama hatalarım kalıcılaşıyor	Geribildirim ve dil odağı	Kayıt çözümleme, öğretmen/partner düzeltmesi, hedefli tekrar
Dinlerken kaçırıyorum, metni okuyunca anlıyorum	İşitsel girdi ve ses-biçim eşlemesi	Kısa kayıt + transkript + tekrar dinleme
Okurken her kelimede duruyorum	Seviye uyumu ve okuma akıcılığı	Daha kolay metin, süreli tekrar, sınırlı sözlük kullanımı

Sonuç

“Sadece konuş, dil kendiliğinden gelir” eksik bir vaattir. “Önce yıllarca oku; hazır olunca konuşursun” da aynı ölçüde sorunludur. Yeni dil malzemesi için okuma ve dinleme; boşlukları fark etmek, mesaj kurmak ve geribildirim almak için konuşma ve yazma; doğruluk için kısa dil odağı; rahat kullanım için akıcılık çalışması gerekir.

En iyi yöntem tek bir etkinlik değil, eksik bileşeni ölçüp döngüyü yeniden dengeleyen bir sistemdir.

---

Comments

Omer — 2016-09-08 21:16:32

Merhaba.Bence çok güzel bir yazı yazmışsınız.Dediklerinizi dikkate aldıkça biraz daha fazla öğreniyorum.

Hüseyin Demirtaş — 2016-09-09 16:04:23

Teşekkür ederim Ömer Bey.

Neriman Gürsoy — 2017-10-26 20:01:34

Merhabalar Çok güzel bir yazıydı.Çok severek okudum. Teşekkürler, iyi akşamlar.

Hüseyin Demirtaş — 2017-10-26 23:48:36

Rica ederim. Beğenmenize ve faydalanmanıza sevindim. Selamlar.

EMRE — 2017-10-28 16:05:37

tek kelimeyle mukemmel

Hüseyin Demirtaş — 2017-10-28 16:37:47

Teşekkürler Emre Bey :)

MUZAFFER — 2018-07-06 10:39:50

Merhaba Hocam,

Bir kişinin konuşabilmesi için yada pratik yapabilmesi için zaten biraz dil bilgisine ve kelime dağarcığına ihtiyacı vardır. Bunu yetişkinler için söylüyorum. Fakat konuşmadan dil bir işe pek yaramaz. Çocukları düşünün, çocuklar ailelerinden duyduklarını taklit ederek öğrenirler, çocuklara gramer öğretilmez. Diyeceğim şudur ki, konuşmak elbette çok ama çok önemlidir. Bazı kişiler görsel öğrenir mesela ama dil konuşmadan bence öğrenilmez. Bu yüzden ülkemizde birçok kişi gramer bildiği halde dili konuşamaktadır. Gramer bilmesi o dili bildiği anlamına gelmez. Nacizane fikrim :)

Saygılar

Hüseyin — 2019-06-10 07:35:14

Başlığı görünce şok oldum ama sonrasında surumu açıklamanız çok hoşuma gitti.Bende eğitim seti kullanıyorum dediklerinizi dikkate alacağım yazılarınız için teşekkürler.

Ömer — 2019-09-12 09:26:51

Abi yıllardır dil öğrenmek için en etkili yöntem nedir diye araştırırım.Ilk defa tamamen ikna oldum.Artık bu yazıda geçen tavsiyeleri uygulayacağım ve araştırmayı sonlandırıyorum.teşekkürler

Hüseyin Demirtaş — 2019-09-12 11:52:45

Rica ederim. Kolay gelsin.

Nilay — 2019-11-06 09:17:47

ingilizce eğitim veren okullar çocuklara pratik için ve kelime dağarcıklarını gelirştirmek için yabancı dizileri ingilizce alt yazılı seyretmelerini önermekte, bu konuda sizin fikriniz nedir, ingilizce dizilerin faydası olur mu, birde çocuğun merakla takip ettiği bir dizi ise ben faydalı olacağına inanıyorum ama sizin fikrinizi de merak ediyorum. teşekkürler

Hüseyin Demirtaş — 2019-11-06 12:09:22

Çocuğun merakla takip edeceği, seviyesine uygun bir dizi ise hem kulak dolgunluğu hem de telaffuz için yarar sağlar. Çocuklar için diziden ziyade eğitici çizgi film ve animasyonları öneririm. Mesela bir ara Netflix’te Dora vardı küçük çocuklar için iyi bir kaynaktı ama şu an yok. Alternatifleri var ama.

Berkay — 2020-05-28 11:40:28

Merhaba, ben okuyorum, uygulamalar üzerinde pratik yapıyorum öğrendiğimi düşünüyorum ancak sonra aynı konuları konuşmak istediğimde bir türlü yapamıyorum. Yani başkasıyla değil ama kendi kendimize konuşsak , sesli bir şekilde tekrar etsek daha iyi öğrenmiş olmaz mıyız? Ya da şöyle söyleyeyim öğrendiklerimizin kalıcılığı artmış olmaz mı?

Hüseyin Demirtaş — 2020-06-01 12:36:23

Merhaba Berkay Bey okumak, pratik yapmak, kendi kendinize konuşmak, sesli tekrar etmek bunların hepsi İngilizce konuşma becerisini geliştirir. Temel sorun insanların heme sonuç beklemesi. Kayda değer sonuç görmek için en az birkaç ay düzenli pratik ve odaklı çalışma gerekir.

Ahmet — 2020-06-07 10:15:00

Hüseyin Bey okuma yaparken nasıl okumalıyız.Atıyorum bir kelime ile veya bir cümle kalıbı karşılaştık.O kelimeyi ve cümleyi ayrı bir deftere not etmek mi gerekir.Biraz yardımcı olursanız sevinirim.

Hüseyin Demirtaş — 2020-06-10 13:22:48

Genel olarak okuma ve kelime öğrenme ile alakalı tüm soruları Reading Nasıl Gelişir dersinde detaylıca anlattım. Onu inceleyip uygulamanızı öneririm. Ancak özetle yeni öğrendiğiniz bir kelimeyi hatırlamak istiyorsanız detaylı bir sözlük çalışması yapıp not etmeniz ve bu notları belli aralıklarla tekrar etmeniz gerekir.